Laatste dagen.

De laatste dagen in Zuid Afrika

De eerste kennismaking met Zuid Afrika loopt ten einde. 

We bezoeken nog een markt in Kaapstad en rijden nog door de stad. Daarna rijden we naar de wijk Bo-Kaap. De Bo-Kaap is een schilderachtig deel van Kaapstad in Zuid-Afrika dat voorheen bekendstond als de Maleisische buurt. De buurt ligt aan de voet van de Seinheuwel boven de middenstad en is het historische centrum van de Kaap-Maleise cultuur in Kaapstad. Er wonen ongeveer 6000 mensen van wie ongeveer 90% moslim is. De inwoners van de Bo-Kaap zijn meestal afstammelingen van slaven die door Nederlanders en Britten in de 16de en 17de eeuw werden ingevoerd. Ze waren afkomstig uit andere delen van Afrika, delen van Indonesië zoals Java en elders in Azië, vooral uit toenmalige Nederlandse kolonies. Hoewel zij als Kaapse Maleisiërs bekendstonden, is de term strikt genomen niet correct, aangezien slechts een klein percentage uit Maleisië en de Maleise archipel afkomstig was. Daarnaast hebben zich voormalige slaven na de afschaffing van de slavernij in de Bo-Kaap gevestigd. De Bo-Kaap heeft 10 moskeeën waarvan de Auwal Moskee volgens overlevering de eerste en ook de oudste moskee in Zuid-Afrika is. Imam Abdullah Kadi Abdus Salaam, ook bekend als Tuan Guru, was de eerste imam bij de moskee. De Auwal moskee is in 1798 tijdens de eerste Britse bezetting van de Kaap gevestigd en was de hoogste godsdienstige instelling tussen 1804 en 1850. 

Het karakter van de Bo-Kaap ontstond tussen 1790 en 1840. De huizen hebben kenmerken van Britse en Nederlandse architectuur. De oudste huizen worden aangetroffen in het onderste deel van de Bo-Kaap tussen Dorpstraat en het strandgebied. De huizen zijn meestal rijtjeshuizen, maar er zijn ook vrijstaande huizen. Het zijn vooral de voorgevels van de huizen die samen met platte daken, stoepen en heldere kleuren de voorstad zijn unieke karakter geven. Huizen zijn meestal ongeveer 6 meter breed. Sommige huizen hebben een L-vorm met een kleine tuin aan de achterkant. Vensters en vensterramen zijn meestal uit hout, djati- of dennenhout, in Kaapshollandse, georgiaans of victoriaanse stijl.

De laatste dag in Zuid Afrika moesten we vullen omdat de huur van het appartement afliep en we pas later op de dag zouden vliegen. Dus ons laatste bezoek aan Kaapstad gebracht. Daar maakten we een rondvaast door de haven. De boot waarop we zaten werd door onze gids de Titanic genoemd. Verderf hoefden we ons geen zorgen te maken. Zowel voor hem als het lid van de bemanning waren er zwemvesten. 

Een kolonie Kaapse zeehonden is een bekend beeld 

in het Clock Tower Precinct naast het oorspronkelijke 

Bertie’s Landing Restaurant aan het Waterfront. 

Ze liggen op oude banden aan de kade langs de Waterfront. 

Ze zijn een onderdeel van het leven in de haven en de 

bezoekers van Kaapstad hebben het geluk om 

deze zeehonden van dichtbij te bekijken.

Onze 'rondvaartboot'

Nog een paar indrukken van Waterfront.

De eerste reis naar Zuid Afrika zit erop. Met Lufthanse vliegen we weer terug naar Nederland. Vol van de indrukken, van alles wat we gezien hebben. En in feite weten we al, dat het bij deze reis niet zal blijven.

 

Stellenbosch en omstreken

Terug naar 1990.

De reis begint ten einde te lopen. We gaan deze dag naar een welvarende streek van Zuid Afrika, wat deel uitmaakt van de Garden route. Eerst naar Stellenbosch, waar de het koloniale verleden van Nederland nog voelbaar is.

Zoals bijvoorbeeld de Nederduits gereformeerde kerk. 

Stellenbosch is een stad in de gelijknamige fusiegemeente in Zuid-Afrikaanse provincie West-Kaap. Ze heeft ongeveer 20.000 inwoners. De gemeente telt 155.733 inwoners (2011) en omvat ook het omliggende gebied, waaronder Franschhoek,  Pniel en de township Kayamandi, die op een heuvel aan de rand van Stellenbosch ligt. De plaats is genoemd naar Simon van der Stel (Van der Stels bosch), die het gebied in november 1679 verkende toen het nog Wildenbosch geheten was, en zeer onder de indruk was van de pracht en de vruchtbaarheid ervan. Nog in datzelfde jaar vestigden de eerste kolonisten er zich. Het is daarmee de oudste Europese nederzetting van Zuid-Afrika na Kaapstad, dat zo'n veertig kilometer ten westen van Stellenbosch ligt. Stellenbosch is een belangrijk centrum voor de wijnbouw in Zuid-Afrika. Voor toeristen is Stellenbosch vooral aantrekkelijk vanwege de vele oude huizen in Kaaps-Hollandse stijl. Met name de Dorpsstraat is schilderachtig te noemen met Oom Samie se winkel. Een ander bekend voorbeeld is het Burgerhuis, waarin een VOC-museum is gevestigd. Het Schreuderhuis is de oudste stadswoning in heel Zuid-Afrika.De vele eiken zijn een overblijfsel van de grote behoefte aan eikenhout in de begintijd van de wijnboerderijen. De van oorsprong Europese wijnboeren waren namelijk gewend hun wijnvaten van eikenhout te maken. Stellenbosch wordt daarom ook wel Eikestad genoemd. Doordat de eiken door het Zuid-Afrikaanse klimaat veel sneller groeiden dan in Europa, bleek het eikenhout al snel te sponzig, en dus ongeschikt om wijnvaten van te maken.

In Stellenbosch is een van de bekendste universiteiten van het Afrikaanse continent gevestigd. De Universiteit Stellenbosch is hoofdzakelijk Afrikaanstalig, een situatie die fel bestreden wordt in regeringskringen. De druk is groot om op Engelstalig onderwijs over te gaan.

In Afrikaanstalige families uit heel Zuid-Afrika (en omliggende landen als Namibië) is het echter van oudsher gebruikelijk dat de kinderen na de middelbare school gaan studeren aan de Universiteit Stellenbosch. Als ze de juiste connecties hebben, kunnen de studenten terecht in een van de befaamde koshuise. In een koshuis wonen soms wel 450 studenten of studentes onder (streng) toezicht van een inwonend hoofd. Om er te mogen komen wonen, moet een ontgroening worden doorlopen. Vaak wonen vele generaties studenten uit bepaalde families in hetzelfde koshuis. Tijdens de vele sportevenementen strijden de koshuise tegen elkaar.

De studenten van de Universiteit Stellenbosch worden Maties genoemd, afgeleid van het Afrikaanse woord voor tomaat: tamatie. De universiteitskleur is namelijk rood.

De bevolking van de gemeente Stellenbosch bestaat voor 60% uit kleurlingen, voor ruim 20% uit blanken en voor bijna 20% uit zwarten. Ongeveer 75% spreekt Afrikaans, 17% Xhosa en 7% Engels. Het grootste deel van de zwarte bevolking woont in de township Kayamandi op een heuvel aan de rand van Stellenbosch.

Na Stellenbosch rijden we door naar Franschhoek. Het dorp heette oorspronkelijk Olifantshoek, vanwege de vele olifanten die hier in de vallei voorkwamen. In 1688 kwamen hier 176 Franse hugenoten wonen, die na de herroeping van het Edict van Nantes eerst vanuit het katholieke Frankrijk naar Nederland gevlucht waren. In Nederland heerste godsdienstvrijheid en zo kwamen zij in dienst bij de VOC en voeren naar de Nederlandse Kaapkolonie. De hugenoten worden door het VOC-beleid over de hele Kaapkolonie verspreid, maar bij Olifantshoek ontstaat toch een concentratiegebied. De kolonisten aan de Kaap begonnen de buurt daarom al snel "Fransche Kwartier" of "Fransche Hoek" te noemen en in de 18e eeuw wordt de naam van het dorpje officieel "Franschen Hoek", later vereenvoudigd tot Franschhoek. Ondanks het grote aantal hugenoten versmelten de Franstaligen vrij snel met de overige kolonisten en in 1829, wanneer de Kaap in Britse handen is, is het Frans reeds helemaal uitgestorven en vervangen door Kaaphollands, het latere Afrikaans. Vandaag de dag zijn er nog vrij veel restanten uit de hugenootse tijd te vinden. Niet alleen de familienamen, maar ook de namen van veel wijnlandgoederen, zoals La Motte, La Cotte, Cabrière, Provence, Chamonix, Bien Donné, Champagne, Dieu Donné en Le Dauphiné. Bien Donné is vandaag de dag een belangrijk landbouwkundig onderzoeksstation. In Franschhoek zijn veel belangrijke wijngaarden en in het dorp zijn verschillende van Zuid-Afrika's beste restaurants gevestigd. 

Een plek die kennelijk weinig door toeristen wordt bezocht, terwijl er wel een belangrijke historische gebeurtenis plaats vond. En dat heeft te maken met veel publicaties waarin wordt gemeld dat de gevangenis in Kaapstad stond, waar Mandela gevangen werd gehouden. Dit is niet het geval. De Victor Vester gevangenis, die inmiddels van naam is gewijzigd in Drakenstein gevangenis, is gevestigd tussen Franschhoek en Paarl. 

De weg die Nelson Mandela afliep met zijn toenmalige 

vrouw Winnie Mandela. Op weg naar de vrijheid. Het

gebeurde op 11 februari 1990. De hele wereld 

leefde mee die zondag met deze gebeurtenis. 

Nelson Mandela verbleef 14 maanden in deze gevangenis, van 9 december 1988 tot aan zijn vrijlating op 11 februari 1990. Mandela kreeg een vrijstaande woning van een cipier toegewezen, evenals een privékok. Hij mocht veel bezoekers van buiten de gevangenis ontvangen.

's Avonds dineren we in her restaurant het volkskombuis in Stellenbosch. In het Afrikaans schrijven ze hun geschiedenis: 

In 1902 word werkershuise deur Sir Herbert Baker op die plaas Vredenburg ontwerp en gebou. In 1968 word dit deur Historiese Huise gekoop, gerestoureer en verhuur as ‘n restaurant. Vir ‘n  aantal jare het die gebou leeg gestaan, maar op versoek van die Rupert familie in 2016 word die gebou ten volle gerestoureer en vandag dien De Volkskombuis weer as ‘n restaurant in ons pragtige Stellenbosch.

(In 1902 vestigde Sir Herbert Baker arbeidershuisjes op de oude boerderij die voorheen bekendstond als

Vredenburg. In 1968 werd het pand overgenomen door Historical Homes om te worden gerestaureerd en later te worden verhuurd als restaurant. Meer recent stond het gebouw lange tijd leeg en was het behoorlijk vervallen. In 2016 startte de familie Rupert met een volledige restauratie en tegenwoordig is De Volkskombuis weer in gebruik als restaurant dat gasten bedient in Stellenbosch.)

Cape Agulhas en Hermanus

Een toeristische route.

Op 14 januari rijden we een toeristische route. Eigenlijk maakt het deel uit van de zogenoemde Garden route. De hele route is veel langer, dat zullen we later nog wel zien. We beperken ons tot de West-Kaap.

De heenweg naar Cape Agulhas nemen we een dirt road. Dat is de benaming voor een zandweg. Best goed berijdbaar, maar achteraf waren we blij dat er geen problemen ontstonden. Overige verkeer is er nauwelijks. En als vreemdeling ben je ook kwetsbaar. En de route naar Bredasdorp vanaf Sommerset West bedraagt ruim 140 kilometer. Dus waren we wel lang onderweg.

Maar het was de moeite waard. Toen we bij de kust kwamen, stonden we versteld van de schoonheid van het gesteente en de zee.

Als eerste gingen we naar Cape Agukhas, het meest zuidelijke puntje van het Afrikaanse continent.

Op deze plaats ontmoeten de Indische Oceaan en de Atlantische Oceaan elkaar en ligt de Agulhasbank. De warme Agulhasstroom vloeit langs de oostkust van Afrika af en draait terug naar de Indische Oceaan. De zee rondom Kaap Agulhas is berucht wegens winterstormen en reusachtige golven, die 30 meter hoog kunnen worden en zelfs grote schepen kunnen verpletteren. In 1849 is er de Kaap Agulhasvuurtoren gebouwd. 

De zeebodem nabij de kust is uitermate vlak, en staat bekend als de beste visvangstgrond in Zuid-Afrika. Deze wordt de Agulhasbank genoemd en is minder dan 100 meter diep. Pas 250 km verder de zee in, wordt het geleidelijk dieper.

De naam Agulhas betekent Naalden. Portugese zeelieden noemden de kaap zo omdat de kompasnaald in deze regio voor grote verwarring zorgde. Rond het jaar 1500 werd ontdekt dat hier, in tegenstelling tot wat de magnetische declinatie laat vermoeden, het magnetische noorden (het noorden volgens een kompasnaald) toentertijd wel samenviel met het geografische noorden. (De magnetische noordpool verplaatst zich in de loop der tijden.)

Kaap Agulhasvuurtoren

Ontmoeting Indische en Atlantische Oceaan

Daarna vertrekken we richting Hermanus. Een echt toeristenplaatsje aan de Atlantische kust.

Hermanus, (Nederlands, verouderd: Hermanuspietersfontein) is een kustplaats met 10.500 inwoners, in Zuid-Afrika. Onder toeristen staat het vooral bekend als een geschikte plaats voor het spotten van walvissen. Hier bevindt zich namelijk het paringsgebied van de zuidkaper, een grote walvissoort. De walvissen zijn tot op enkele meters nabij te benaderen. Het dorp beschikt over een walvisomroeper, deze blaast in het walvishoogseizoen (augustus tot oktober) op een grote hoorn en geeft de plaats aan waar de walvissen te zien zijn. Voor ons bezoek niet relevant want in januari zijn de walvissen er niet.

Het voelt bijna decadent aan om in Hermanus te verblijven. Ook hier weer een schril contrast met wat we tot nu toe hebben ervaren.

Een rondrit in de omgeving.

Een dagje iets rustiger.

Na alle indrukken van de afgelopen dagen doenwe het een dag rustiger aan. Wel met de auto weg, maar het doel wordt bepaald door een cadeau dat we bij iemand daar namens iemand in Nederland gaan bezorgen. En dus nemen we daar de tijd voor.

Hangende IJsbloem (Lampranthus productus)

Onderweg nemen we de tijd om even te genieten van de rijke flora in Zuid Afrika. Feitelijk blijft het een ontdekkingstocht met steeds nieuwe ervaringen. 

En dat geldt zeker voor het steeds veranderende landschap. Alleen al zo'n heuvel met daarop een solitaire boom is toch weer prachtig. De weg naar Botrivier is ronduit slecht. Botrivier is een dorp in de regio West-Kaap in Zuid-Afrika. De plaats is gelegen in de gemeente Theewaterskloof. Het dorp had in 2001 4000 inwoners, in 2011 5500.Als we bij  de bestemming aankomen, blijkt de vrouw een wijngaard te bezitten. Naast de armoede van een deel van de bevolking, zijn we ineens in de tegenovergestelde wereld. 

Het zijn juist die tegenstellingen, waar je tussen heen en weer geslingerd wordt. 

Na een kort bezoek vervolgen we onze reis. Door de gemeente of regio Theewaterskloof.

De dam is nog dicht. Water is kostbaar. Dit is een ondergelopen gebied als bassin wanneer de droogte andere oplossingen vraagt.

Terwijl we genieten van het landschap, rijden we terug naar ons verblijf in Sommerset West.